درمان گیاهی زخم معده

معده به صورت کیسه ای عضلانی در قسمت فوقانی و چپ حفره شکمی بدن قرار دارد . این کیسه از یک طرف با مری و از طرف دیگر با دوازدهه در ارتباط میباشد. این عضو، محلی برای ذخیره مواد غذایی، هضم و بخشی از جذب آن میباشد. داخل معده را فمالمعده و بخش خروجی آن را بابالمعده مینامند


یکی از بخشهای مهم دستگاه گوارش، معده است که اگر در نگهداری آن کوتاهی نماییم، میتواند انواع اختلالات گوارشی بدن را در پی داشته باشد.
مهمترین علل ایجاد عوارض معده

استفاده نادرست از معده، عوارضی از جمله: ترشی معده، زخم معده، زخم اثنی عشر و ورم معده را درپی خواهد داشت. مهمترین عواملی که در ایجاد این بیماریها دخالت دارند، عبارتند از:
افراط در خوردن غذاهای حاوی مواد آلبومیندار نظیر گوشت، گوشتهای کنسروی، تخممرغ، پنیر، حبوبات، انواع سس و ادویهجات که موجب افزایش ترشی(اسید) معده میگردند و باعث زخم معده و روده خواهند شد. مصرف انواع غذاهای سرخ شده و ساندویچی، نوشابههای الکلی و غیرالکلی و لبنیات(به ویژه شیر) از جمله علل ایجاد ورم معده محسوب میگردند. افزایش سن، مصرف داروهای شیمیایی به ویژه آسپیرین، مسکّنها، آنتیبیوتیکهای خوراکی، داروهای ضد حساسیت، داروهای ورم مفاصل، مصرف چای و قهوه زیاد به خصوص در صورت خالی بودن معده، غذاهای ترش و تند، غذاهای گازدار(حبوبات)، نوشیدنیهای گازدار، مصرف سیگار و هرگونه مواد نظیر آن(تنباکو، پیپ، چپق و…)، پرخوری و یا خوردن غذا از روی بیمیلی و همچنین مصرف مواد غذایی دارای پروتئین، چربی و نشاسته زیاد در فاصله بین دو غذا که مهمترین عوامل تضعیف معده و کندی عمل هضم محسوب میگردند، فعالیت هلیکوباکتری که مهمترین علت تضعیف پوشش محافظ معده بوده و اغلب در بیماران دیابتی فعالتر میباشند، مصرف الکل زیاد، درمان با اشعه و صدمات فیزیکی، مصرف زیاد سرکه، آش، رب گوجهفرنگی و گوجهفرنگی خام، لیموعمانی، مصرف غذاهای بسیار سرد و یا بسیار گرم(داغ) به تنهایی و یا پشت سر هم، ناراحتیهای عصبی مخصوصاً در هنگام غذا خوردن، وجود انگلهای دستگاه گوارش، مصرف غذاهایی که محرک تولید گاز کربنیک، الکل و اسید معده هستند، مصرف مواد غذایی که موجب قلیایی شدن خون و یا اختلال در هضم طبیعی میگردند، کمبود مواد غذایی، خستگی و فشارهای بدنی و روحی.
زخم معده و روده، مهمترین عوارض ایجاد شده در سیستم گوارشی هستند که معمولاً در معده(زخم معده) و یا ابتدای روده کوچک(زخم اثنی عشر) در اثر ترشحات اسید معده و آسیبرساندن به غشاء داخلی معده و یا اثنی عشر ایجاد میشوند.
زخم معده و روده زمانی ایجاد میگردند که مخاط معده و روده که به عنوان عامل محافظ عمل مینمایند، به علل فوق الذکر از بین رفته و یا تضعیف شده باشند.
علایم بیماری

زخم دستگاه گوارش ممکن است هیچگونه علائم و آثاری نداشته باشد. معمولاً ناراحتیها و علائم مربوط، به صورتهای مختلف، ۴۵ تا ۶۰ دقیقه بعد از صرف غذا و یا در شب به ویژه در صورت خالی بودن معده بروز مینماید. مهمترین این علائم عبارتند از:
درد در ناحیه معده(و شکم) که به صورت سوزش و چنگزدن احساس میشود، درد در ناحیه معده، خصوصاً در شبها و پس از خالی شدن آن، سوزش قلب، اسپاسم(گرفتگی) عضلات معدوی، تهوع و استفراغ، کم اشتهایی، آروغ زدن(آروغ ترش)، کاهش وزن، اختلال در هضم(بد هضمی غذا)، طعم بد دهان، گاز و نفخ زیاد.
افرادی که دچار اختلالات گوارشی میباشند، بایستی نسبت به درمان بیماری خویش، اقدامات لازم را از طریق مراجعه به پزشک مربوط انجام دهند. در غیر اینصورت، عوارضی نظیر خونریزی معده، سوارخ شدن و انسداد سیستم گوارش و تومور معده و روده، اجتناب ناپذیر خواهد بود.
برای درمان زخمهای گوارشی توسط پزشک، معمولاً از داروهای کاهنده اسید معده و داروهایی که مانع ترشح این اسید میگردند، استفاده میشود. با وجود اینکه این روش مفید است، اما هزینههای درمانی سنگینی داشته و ممکن است مسمومیت دارویی را نیز به همراه داشته باشد. علاوه بر درمان شیمیایی، دو روش مهم دیگر نیز برای کنترل و درمان زخمهای گوارشی قابل استفاده است:

  • کنترل مصرف مواد غذایی
  •  درمان گیاهی
  •  کنترل و تنظیم مصرف مواد غذایی

مصرف مواد غذایی حاوی ویتامینهایa، c، e و به ویژه گروههای b ، مصرف مواد غذایی حاوی عنصر روی، مصرف آب کلم، مصرف گوشت کباب کرده، مصرف عسل، مصرف میوههای پخته(مربا و کمپوت)، حرکات ورزشی بعد از یک دوره خواب و استراحت، مصرف انگورهای پوست نازک، مصرف نان برشته، مصرف مواد حاوی الیاف خام(تمرهندی، اسفرزه و…)، میتواند در درمان زخمهای گوارشی مفید باشد. زیرا این مواد توانایی ایجاد لایه حفاظت کننده در معده و روده را دارا میباشند.
۲ـ درمان گیاهی

کاربرد گیاهان در درمان اختلالات گوارشی، زمانی میتواند مؤثر واقع گردد که اولاً: نوع بیماری، توسط پزشک متخصص تشخیص داده شود و ثانیا:ً انتخاب گیاه(گیاهان) با توجه به شرایط بیمار صورت گیرد.
مهمترین گیاهان مورد استفاده

ـ شیرین بیان: گیاهی است با طبع گرم و خشک که اندام مصرفی آن ریشه بوده و در بین گیاهان دارویی موردِ استفاده برای درمان زخمهای گوارشی، از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. این گیاه التیام دهنده زخمهای گوارشی است، ولی به لحاظ اینکه مواد مؤثره آن به خصوص اسید گلیسیرینیک، موجب افزایش فشار خون میگردد، حتیالامکان باید از نوع فاقد این ماده، برای درمان زخم معده و اثنی عشر استفاده گردد. برای مصرف، میتوان یک قاشق چایخوری از پودر ریشه را در یک فنجان آبجوش، برای مدت ۱۵ دقیقه دم کرده و سپس آن را نوشید. از این گیاه میتوان حداکثر برای مدت ۶ هفته و روزانه ۳ فنجان استفاده نمود. شیرین بیان علاوه بر اینکه التیامبخش زخم معده و روده است، مسکن و ضد التهاب نیز میباشد. همچنین میتوان نصف یا یک قاشق چایخوری گل بابونه نیز به شیرینبیان مصرفی اضافه نمود.
ـ کلم برگ: کلم دارای طبعی گرم و خشک بوده که عصاره خام آن، به لحاظ وجود مقادیر بالای گلوتامین، برای تسریع در درمان زخم معده، بسیار مفید و مؤثر میباشد.
ـ خطمی: اندام مصرفی این گیاه، برای درمان زخم معده و اثنیعشر، ریشهها است که به عنوان یک التیام دهنده و مسکّن، مورد استفاده قرار میگیرد. طبع این گیاه سرد است. برای مصرف میتوان یک قاشق چایخوری از پودر ریشه گیاه را در یک فنجان آبجوش، به مدت ۱۵ دقیقه دم کرده و مصرف نمود. میتوان در یک دوره دوهفتهای، روزی سه بار از این دارو استفاده نمود.
ـ بابونه: اندام مورد استفاده این گیاه، گلها میباشند که دارای طبع گرم و خشک هستند. این گیاه دارای اثر ضد التهابی، ضد میکروبی(هلیکوباکتریها) و مسکن میباشد. همچنین در درمان داروهای با منشأ عصبی، بسیار مؤثر است. برای مصرف، یک قاشق چایخوری از گل خشک را در یک فنجان آبجوش برای مدت ۱۰ دقیقه دم نموده و سپس مینوشند. نوشیدن آن در ابتدای صبح به صورت ناشتا، موجب تسکین درد معده میگردد.
ـ همیشه بهار: قسمت مورد استفاده برای درمان، گلها هستند که دارای طبع گرم و خشک میباشند. وجود ترکیبات فلاونوئیدی باعث وجود خواص ضدالتهابی و ضد باکتریایی به طور ویژه در همیشه بهار شده است. به همین جهت هم برای افزایش سیستم ایمنی بدن و هم درمان زخمهای اثنیعشر کاربرد دارد. برای مصرف، میتوان یک قاشق چایخوری از گل خشک همیشه بهار را در یک فنجان آبجوش برای مدت ۱۵ دقیقه دم کرده و سپس نوشید. میتوان برای افزایش خواص ضدباکتریایی این چای گیاهی، عسل نیز به آن افزود.
ـ بارهنگ: گیاهی با طبع سرد و تر بوده و اندامهای خوراکی آن شامل برگها و دانهها است که عمدتاً ضدالتهاب و درمان کننده زخم معده میباشند.
مواد موسیلاژی مترشحه از این گیاه به صورت یک لایه محافظ مانند پانسمان بر روی محل زخم قرار میگیرد. از طرف دیگر این مواد ملیّن بوده و سبب تسهیل در هضم و خروج مواد زائد از سیستم گوارش میگردد.
درمان گیاهی زخم معده

در شماره پیشین این ماهنامه درباره مهمترین عوامل ایجادکننده اختلالات دستگاه گوارش که زخمهای معده، روده و اثنی عشر میباشند، سخن گفتیم. در آن مقاله به بررسی علائم بیماری زخم دستگاه گوارشی اشاره شده و بیان نمودیم افرادی که دچار اختلالات گوارشی هستند، باید علاوه بر درمان شیمیایی(دارویی)، دو روش کنترل مصرف مواد غذایی و درمان گیاهی را به کار برند، لذا به نقش درمان گیاهی و ویژگیهای برخی از مهمترین گیاهان مورد استفاده اشاره نمودیم که شیرین بیان، کلم برگ، خطمی، بابونه، همیشهبهار و بارهنگ از جمله آنها بود. اینک به بیان سایر گیاهان مؤثر در بهبود زخمهای دستگاه گوارش میپردازیم.
ـ اسفرزه (پسیلیوم): این گیاه، همخانواده بارهنگ است و اندام مصرفی آن را دانهها تشکیل میدهد. طبع این گیاه سرد و تر بوده و مواد موسیلاژی مترشحه از بذرها نیز به عنوان التیام دهنده زخمها عمل مینماید. مصرف اسفرزه و دانههای بارهنگ مشابه است. یک قاشق مرباخوری از دانهها را در یک لیوان آب سرد مخلوط کرده و پس از پنج دقیقه، محتویات لیوان را کاملاً مصرف مینمایند. بهترین زمان مصرف، یک بار صبح به صورت ناشتا و دیگری آخر شب هنگام استراحت می باشد.
ـ ریواس: ریواس دارای طبعی گرم و خشک است. اندام زیرزمینی ریواس(ریزومها) قسمت مصرفی آن محسوب میگردند که به لحاظ حضور ترکیبات فلاونوئیدی و آنتراکینونی در درمان خونریزیهای داخلی به ویژه رودهها مفید هستند. ریواس قابض نیز میباشد.
برای مصرف، یک قاشق چایخوری پودر ریشه ریواس را در یک فنجان آبجوش دم کرده و پس از ۱۰ دقیقه آن را مینوشند. روزانه یک فنجان نوشیدنی ریواس کافی است.
ـ آلونه(صبرزرد): گیاهی است گوشتی با طبع گرم و خشک. عصاره این گیاه مانند ریواس عمل نموده و ترکیبات مشابهای دارد. مصرف یک قاشق چایخوری از عصاره این گیاه در روز برای التیام زخم معده و روده مفید است.
ـ سنبل الطیب: اندام مصرفی سنبلالطیب ریزومها هستند که دارای طبی سرد و تر میباشند. برای درمان و تسکین دردهای معده و روده، روزانه یک قاشق چایخوری از پودر ریشه این گیاه را در یک فنجان آبجوش دم کرده و پس از ده دقیقه میل مینمایند.
ـ گل راعی(گل هزار چشم ـ هوفاریقون): سرشاخههای گلدار این گیاه که دارای طبعی گرم و خشک میباشد، به تنهایی و یا در ترکیب با سنبلالطیب، مصرف میگردد. مورد مصرف این گیاه نیز مانند سنبلالطیب، کاهش دردهای مربوط به سیستم گوارش و دردهای عصبی است. خانمهای باردار و خانمهایی که دارای نوزاد شیرخواره هستند، نباید از این گیاه مصرف نمایند.
ـ سرخارگل: گیاهی است با طبع گرم و خشک که تمامی اندام آن خاصیت درمانی دارد. مصرف این گیاه سیستم دفاعی و ایمنی بدن را افزایش میدهد و از طریق کنترل فعالیت هلیکوباکترها، التیام زخم معده و کنترل اسید معده را به عهده دارد.
ـ نارون: پوست نارون بخش مصرفی این گیاه برای درمان زخم معده است. طبع آن سرد و خشک و قابض است. ترکیبات موجود در پوست نارون، در روده، پوشش محافظی را در برابر اسید ایجاد مینمایند. مقدار مصرف پوست پودر شده نارون برای کودکان، یک چهارم قاشق چایخوری و برای بزرگسالان، یک قاشق چایخوری کامل در یک فنجان آبجوش میباشد. نوشیدنی فوق ۱۰ دقیقه پس از دم کشیدن آماده مصرف خواهد بود. برای تأثیر بهتر و بیشتر توصیه شده که این نوشیدنی، قبل از خواب شبانه مصرف شود تا از تشکیل اسید در طی شب جلوگیری گردد. علاوه بر این، پوست نارون مسکّن و آرامشبخش نیز میباشد.
ـ شاهتره: عصاره اندام هوایی این گیاه که دارای طبعی سرد و خشک است، نه تنها تسکین دهنده درد میباشد، بلکه برای التیام زخم معده نیز مفید است. دم کرده ۵ تا۱۰ گرم پیکر رویشی گیاه در یک فنجان آبجوش، در هر روز بسیار مفید خواهد بود.
ـ بامیه: اندام مصرفی این گیاه، میوههای نارس حاوی بذر هستند که دارای طبعی سرد و تر میباشند. مواد موسیلاژی مترشحه از دانهها و میوه این گیاه مانند یک پانسمان روی زخمها را پوشانده و سبب تسریع در بهبود و التیام شده و از طرف دیگر یک پوشش محافظ در برابر اسید ایجاد مینمایند. میوه آب پز شده بامیه و یا میوه خشک و پودر شده که به میزان یک قاشق چایخوری دریک فنجان آبجوش برای مدت ۱۵ دقیقه دم میگردد، برای مصرف روزانه بسیار ایدهآل میباشد.
ـ سیر: این گیاه به لحاظ فعالیت ضد باکتریایی، در درمان زخم معده و اثنی عشر بسیار مفید خواهد بود. این گیاه دارای طبعی گرم و خشک میباشد.
گیاهان موثر دیگر در درمان زخم معده و اثنی عشر

از جمله گیاهان دیگری که برای زخم معده و اثنی عشر معرفی و توصیه شدهاند، میتوان به: زردچوبه، اسپیره کوهی، خرفه، به لیمو، باد رنجبویه، کوشاد، موز، آناناس، دارچین، شمعدانی، هیدراستیس و درخت موم اشاره نمود. همچنین مصرف روغنهای حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ مانند روغن بذرگل مغربی و روغن بذر گل گاوزبان که در گروه اسیدهای چرب امگا ۶ قراردارند، خواص فراوانی در عدم ایجاد زخم معده داشته و ریسک ابتلا به زخمهای گوارشی را کاهش میدهند. البته باز هم تأکید میکنیم خانمهای باردار و خانمهایی که نوزاد شیرخواره دارند، نباید از این نوع روغنها استفاده نمایند.
یک توصیه مهم

برای جلوگیری از زخمهای گوارشی حتی الامکان از مصرف غیرضرروی داروهای ذیل اجتناب گردد:
آسپیرین، ایبوبروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک، تولمتین، پیروکسیکام، فنوپروفن، ایندومتاسین، اوگزاپروزین، کتوپروفن، سولینداک، نابومتون، اتودولاک و سالسالات. این داروها اسیدزا بوده و پروستوگلاندینها را بلوکه مینمایند.

ارسال نظرات

پاسخی بگذارید


  • جدیدترین مطالب
  • پربازدیدترین